SO2R

Wprowadzenie

Jeden Operator 2 Radia (SO2R) jest to nowoczesna technika pracy operatorskiej i gdy wykonywana poprawnie pozwoli tobie zrobić dużo dodatkowych QSOs oraz mnożników. Jest to osiągnięte przez wykorzystanie martwego czasu w momencie gdy nadajesz na jednym radio. Efektywność pracy jest zwiększona przez słuchanie na drugim radio gdy pierwsze nadaje. Na drugim radio przeszukujesz pasma w poszukiwaniu QSOs oraz mnożników. Jeśli znajdziesz na drugim radio jakąś stacje możesz ja wpisać do mapy pasma i ja zrobić gdy będziesz miął chwile czasu. Nawet dodatkowe kila QSO na godzinę sporo może zwiększyć twój wynik.

Staraliśmy się zachować zasadę aby można było używać jakiekolwiek dwa radia do pracy w systemie SO2R. Nie musza być one identyczne. W najprostszej formie wystarczy używać dwa transceivery podłączone do dwóch rożnych anten ale pod warunkiem ze będą na różnych pasmach i będzie miedzy nimi wystarczające tłumienie oraz filtrowanie harmonicznych. Spory procent zaawansowanych operatorów pracujących w systemie SO2R, używając identyczne radia aby zmniejszyć do minimom błędy w pracy na dwóch różnych radiach.

Podstawowa zasada pracy w tym systemie polega na tym ze odbiornikiem jednego radia słuchamy na innym paśmie gdy nadajnik drugiego radia w tym czasie nadaje. W pewnych zawodach a szczególnie w North American Sprint CW contest, format tych zawodów pozwala na pełne wykorzystanie tego systemu pracy. Jednak największe korzyści w pracy w systemie SO2R są w czasie zawodów CQWW oraz ARRL DX contests. Najbardziej krytyczna partia w pracy SO2R jest zautomatyzowanie nadawania. Jeśli mówisz do mikrofonu lub nadajesz na kluczu to nie masz szans w pracy w takim systemie. Oznacza to ze DVK (Digital Voice Recorder) jest tu potrzebny do pracy na SSB w systemie SO2R.

Najbardziej męcząca jest praca SSB w tym systemie Bardzo szybko możesz doprowadzić siebie do takiego zmęczenia mentalnego ze efektywność twoje bardzo spadnie i nie osiągniesz dobrego wyniku. Dlatego Sprint CW contest jest szczególnie doskonały do pracy w systemie SO2R bo trwa tylko 4 godziny. (Dla Polskiego czytelnika w skrócie wyjaśnię na czym polegają te zawody. Jeśli wołasz CQ lub QRZ? i zgłosiła się Tobie stacja to po wymianie raportów musisz zrobić QSY co najmniej o 5Khz aby znowu woląc CQ lub QRZ? z tym ze musisz zgłosić się co najmniej raz innej stacji nim znowu możesz wołać. Stacja która się Tobie zgłosiła na Twoje wołanie, obejmuje częstotliwość i może wołać CQ. Występuje ciągle mieszanie się stacji. Panuje straszny harmider. Przyp. - VA3PL)

Jeśli używasz radia które aktualnie nie ma w N1MM Logger zaprogramowanego CAT (na przykład JRC), lub twoje radio jest starego typu to taki sprzęt może być użyty z tym ze nie będziesz w pełni zautomatyzować swej pracy w tym systemie.

W systemie SO2V, co oznacza Jeden Operator 2 VFO -  "Single Operator 2 VFO's", po prostu podłącz radio i wykorzystuj do pracy dwa VFO. Każde VFO będzie miało przypisana inna mapę pasma, na przykład VFO-A będzie pokazywane w mapie pasma A natomiast VFO-B w mapie pasma B. Jeśli twoje radio ma drugi odbiornik to ten odbiornik będzie przypisany do mapy pasma B. Dlatego masz dwa okna wprowadzania danych. Okno A oraz drugie B.  W czasie opracowywania tego programu zdawaliśmy sobie sprawę ze najczęściej program będzie wykorzystywany w systemie SO2V. Jeśli jednak pracujesz w systemie SO2R to musisz odpowiednio ustawić program tak by kluczowanie z portu LPT było na oba radia (przestawić z keying from Radio 1 (default) na BOTH). Inaczej nie będziesz miał kluczowania na drugim radio.

Tylko dwa radia są tu możliwe do podłączenia (lub 2 RX'y w zależności jak na to popatrzysz).

Oznacza to ze jedno radio jest używane z dwoma VFO zamiast dwóch osobnych transceiverow jako ze praca SO2V jest po prostu częściej używana, jako ze mało osób posiada możliwości pracy w systemie SO2R. Drugim odbiornikiem możesz przesłuchiwać pasmo w czasie gdy czekasz na korespondenta po twoim CQ. Jednak ponieważ możesz używać drugi odbiornik tylko wtedy gdy radio przeszło na odbiór wiec praca w systemie SO2V nie jest tak efektywna jak w systemie SO2R. System pracy SO2V pozwoli poprawić Twój wynik ale największa korzyść jest w systemie SO2R (jeśli oczywiście wykorzystane to jest efektywnie).

Dla początkującego operatora SO2R mamy trzy rady: Ćwicz, ćwicz i jeszcze raz ćwicz. Ten system pracy wymaga dużego treningu SO2R żeby być dobrym a co dopiero aby być tu mistrzem.

Intuicyjne używanie programu

Szybko zauważysz ze SO2R w Loggerze jest bardziej intuicyjna niz. w innych programach.

• Ustawienie okien wprowadzania danych może odzwierciedlać ustawienie sprzętu.
• Każde okno wprowadzenia danych używa te same funkcje lub skróty klawiaturowe, w przeciwieństwie do innych programów które używają innych, specjalnych funkcji lub skrótów klawiaturowych.
• W każdym momencie widzisz co zostaje nadane na każdym VFO (w systemie ESM)
• Wizualna pomoc w rozpoznaniu które VFO (lub radio) może nadawać w danym momencie!

Zaprogramowane opcje

Logger jest światowej klasy programem do pracy w systemie SO2R, wiec ma zaprogramowane wszystkie opcje do pracy w tym systemie oraz wiele unikalnych opcji:

• Używanie 2 transceiverow - Nie ma możliwości podłączenia trzeciego lub więcej.
• Dwa okna wprowadzania danych które w pełni są wymienne w funkcjach.
• możliwe są oba tryby pracy: Wołanie CQ (Running) oraz S&W (S&P) dla każdego radia w systemie SO2R. Oznacza to ze oba okna wprowadzania danych mogą być używane niezależnie jak następuje:
  • Wołanie CQ (Running) na A oraz do S&W (S&P) na B
  • S&W (S&P) na A oraz wołanie CQ (Running) na B
  • C&W (S&P) na A oraz S&W (S&P) na B
  • Wołanie CQ na A oraz wołanie CQ na B niestety jeszcze nie jest możliwe.
• Okna wprowadzania danych mogą być dowolnie ustawione na ekranie w zależności od preferencji użytkownika: Typowo po lewej / prawej stronie ekrany lub góra / dół co może reprezentować aktualne ustawienie sprzętu.
• Każde okno wprowadzania danych ma wyświetloną częstotliwość na górnym pasku.
• "Lampki" 'LEDs' pokazujące które radio jest w danym momencie aktywne. Radio które nadaje ma zapalony czerwony LED natomiast radio które odbiera ma zapalony zielony LED również to radio ma przypisana klawiaturę komputera.
• Również tło pól w oknach wprowadzania danych zmienia się w zależności czy jesteś w trybie wołanie CQ (running) czy S&W (S&P): białe = wołanie CW (run); Żółte (kanarkowy - canary) = S&W (S&P)
• Możliwość zmiany częstotliwości drugiego radia z poziomy pracy na pierwszym. Wpisz w pole znaku dla radia lub VFO-A "/" następnie częstotliwość aby zmienić  częstotliwość drugiego radia lub VFO-B.
• Tryb pracy Enter Sends Messages (ESM) działa dla obu okien.
• Wpisywanie znaku do drugiego okna S&W (S&P) nie przerwie nadawania na radiu wołającym CQ (RUN)
• Naciśniecie klawisza Escape (Esc) przerwie nadawania na jakimkolwiek radiu ale nie zmieni stanu przypisania okien. 
• Zmiana stanu nadawania dla jakiejkolwiek funkcji przerwie nadawanie na pierwszym radio a następnie przestawi się na drugie radio
• Używając kombinacji klawiszy Ctrl-Klawisz funkcyjny (klawisze F1 do F8 - przyp. - VA3PL)  oraz Ctrl-Enter spowoduje nadawanie na drugim radio/VFO 
• Używanie specjalnych zaprogramowanych klawiszy "Hotkeys" do wykonywania specjalnych funkcji na drugim radio nie jest jeszcze zaprogramowane
• Wszystkie przypisane skróty klawiaturowe działają dla obu transceiverow (chyba ze jest to osobno zaznaczone). 
• Program jest przygotowany do pracy z Top Ten DX Doubler oraz WX0B Station Master
• Support SO2R if neither radios are interfaced.
• Używanie funkcji "Dueling CQ's" spowoduje wołanie CQ (bez opóźnienia) raz na jednym raz na drugim radio (Ctrl+B).
• Używając funkcji zmiennego wołania CQ (dueling CQ's) to oba transceivery będą zaznaczone jako "run radios".
• Funkcja "Resume CQ" - ponowne nadawanie na radiu wołającym CQ (Run Radio) zacznie nadawać CQ w momencie gdy skończysz QSO na radu S&W (S&P)  (Ctrl+X).

Uwaga: SO2R jest w dalszym ciągu w opracowywaniu i pewne wymienione wyżej funkcje nie działają jeszcze w pełni.

Przykłady jak używać N1MM Logger do pracy SO2R

(Ta sekcja jest wstrzymana do czasu aż wszystkie funkcje systemu SO2R zostaną w pełni zaprogramowane)

Okna wprowadzania danych

Okna wprowadzania danych mogą być umieszczone w dowolnym miejscu ekranu monitora. Zwykle ludzie ustawiają je aby odzwierciedlić ustawienie sprzętu. Na przykład: Jeśli transceivery są ustawione po lewej i po prawej stronie monitora wiec dobrze jest ustawić okna wprowadzania danych lewo / prawo. Ci użytkownicy co maja ustawione transceivery jeden na drugim wtedy dobrze jest ustawić okna wprowadzania danych góra/dół aby tym samym odzwierciedlić ustawienie sprzętu. Wydaje nam się ze jest to dosyć logiczne.

Powierzchnia monitora jest ograniczona wiec masz możliwość zmniejszenie wielkości okna (Okien) wprowadzania danych. Możesz to zrobić używając funkcji (View > Hide buttons). Poniżej są przykłady okna wprowadzania danych w jego normalnej wielkości jak po lewej, oraz zmniejszone jak po prawej.

Jeśli nie masz na ekranie drugiego okna wprowadzania danych to naciśnij  "\".

Typowe okna wprowadzania danych dla pracy SO2R

Użytkownicy którzy dobrze poznali prace Logger, zwykle używają okna wprowadzania danych w ich zmniejszonej postaci jak pokazane poniżej. Wszystkie ważniejsze informacje potrzebne operatorowi są pokazane w tych okienkach. Większość operatorów pracujących w systemie SO2R osiąga największa efektywność pracy przez wołanie CQ na jednym transceiverze oraz S&W (S&P) na drugim. Poniższe okna wprowadzania danych pokazują typowe ustawienie: Lewe radio (lewe VFO (A)) jest przypisane jako wołające CQ natomiast prawe radio (prawe VFO (B)) jest przypisane do S&W (S&P).

Wszystkie opcje przypisane dla operatora pracującego w systemie SO2V są tez dla pracy w systemie SO2R. Na przykład: Gdy przestrajasz się po paśmie w poszukiwaniu stacji przy użyciu VFO przypisanego do S&W (S&P), to spoty z mapy tego pasma są automatycznie wstawiane w ramkę nad polem znaku. Po naciśnięciu spacji znak zostanie wstawiony w pole znaku. Jeśli w tym momencie zgłosi się Tobie stacja na twoje wołanie CQ na drugim VFO (radio), wtedy przeskocz miedzy oknami używając klawisza "\" lub Ctrl-lewa / prawa strzałkę.  Wszystko co jest wpisane w oknach jest przetrzymywane do momentu aż stacje są zalogowane. Jeśli nie możesz zrobić stacji to albo się przestój albo wymaz używając klawisza "wiped clean" Alt-W lub Ctrl-W.

Kolorowe lampki LED przy pracy SO2V lub SO2R

W każdym oknie wprowadzania danych zobaczysz zielona oraz / lub czerwona lampkę LED. Te lampki LED są pewna wizualna pomocą w szybkim rozpoznaniu co aktualnie dziej się z każdym radio.

Zielona lampkaLED wskazuje ze to  VFO (lub radio) ma obecnie przypisana klawiaturę i jest na odbiorze (RX), natomiast czerwona lampkę LED wskazuje ze to VFO (radio) ma przypisane nadawanie (TX). Dodatkowo czerwona lampkę (TX) LED zmienia intensywność na jasno czerwona w momencie gdy VFO/radio nadaje. Na lampkach LED są dodatkowo napisy oznaczające jak poniżej.

Kolory lampek LED:

Zielony LED - To VFO/Radio jest na odbiorze (RX) i ma przypisana klawiaturę. Klawiatura i odbiór (RX) zawsze idą w parze.

• Napis Ru/SP (Ru - Run / SP - S&P) na zielonym LED oznacza ze to radio / VFO jest w trybie Wołanie CQ (running) jeśli jest na tle LED napis Ru lub w trybie Wołanie & szukanie (S&W - S&P) jeśli widzisz SP na tle tego LED. 
• Klawiatura może być przerzucana miedzy VFO / transceivery przez użycie:
  • Klikajac myszka na jedno z dwóch okienek
  • Przez naciśniecie klawisza  \ (odwrotne łamanie)
• Aby przerzucić nadawanie i odbiór na jedno radio (VFO) należy:
• nacisnąć Ctrl-lewa strzałka / Ctrl-prawa strzałka co będzie przerzucać nadawanie i odbiór z jednego radia (VFO) na drugie.

Red dot/LED - Oznaczone tym VFO/Radio ma przypisane nadawanie (TX)

• Naciskanie klawisza funkcyjnego F10 powoduje przerzucanie nadawania (TX) pomiędzy VFO'ami / radiami
• Używanie kombinacji klawiszy Ctrl-lewa strzałka / Ctrl-prawa strzałka będzie przerzucać TX oraz RX miedzy VFO / radiami.
• W czasie nadawania nie ma możliwości przerzucania na drugie VFO/Radio
• Jeśli jest blado czerwony LED radio/VFO jest gotowe do nadawania oraz nadaje jeśli LED jest mocno czerwony
• Na tle czerwonego LED pojawi się litera R (Repeat) jeśli jest wybrana opcja automatycznego nadawania CQ.

Specjalne skróty klawiaturowe do pracy SO2R:

• Odwrotne łamanie (Backslash) ( \ ) - Otwiera drugie okno wprowadzania danych jeśli było tylko jedno wcześniej ustawione.
  • Przy użyciu jednego transceivera - Przerzuca miedzy VFO odbierającym (RX) a VFO nadającym (TX).
  • Dwa transceivery - Zamienia przypisanie klawiatury miedzy odbierającymi radiami.
• F10 - Przerzuca tylko nadawanie pomiędzy transceiverami.
• Ctrl-lewa strzałka - W trybie pracy SO2R przerzuca nadawanie, odbiór oraz klawiaturę na lewy transceiver. Również w trybie pracy SO2V przerzuca nadawanie, odbiór oraz klawiaturę na VFO A
• Ctrl-prawa strzałka  - W trybie pracy SO2R przerzuca nadawanie, odbiór oraz klawiaturę na prawy transceiver. Również w trybie pracy SO2V przerzuca nadawanie, odbiór oraz klawiaturę na VFO B.
• Klawisz Pauza (Pause) - Przerzuca klawiaturę dla TX oraz RX miedzy radiami.
• Ctrl-Enter - Nadaje następną sekwencje w trybie ESM na drugim radio (oczywiście jeśli masz uruchomione ESM)
• Ctrl-F1 do F8 - Nada co zostało zaprogramowane pod danym przyciskiem funkcyjnym na drugim radio.
• Ctrl+B - Zmienne wołanie CQ (Dueling CQ). Raz na jednym a raz na drugim radio.
• Ctrl+X - Ponownie podejmie automatyczne nadawanie CQ (Resume CQ) na Run Radio w momencie gdy nie nadajesz na drugim radio ustawionym do S&P.

Używanie myszki:

• Lewy oraz prawy przycisk na myszce.
  • Klikajac na wolnym miejscu okna wprowadzenia danych będzie przerzucał odbiór miedzy tymi oknami.

Ustawienie programu.

Zaznacz SO2R lub SO2V w opcji Config:

• Config > "Configure Ports, Telnet Address, Other" > Hardware Tab

Jeśli używasz SO2V to:

• Wybierz nastawy dla twojego radia
• Typ kluczowania (LPT lub Winkey)
• Wybierz SO2V
• Kliknij OK aby zaakceptować zmiany. Zamknij program.
• Zastartuj program ponownie i wybierz zawody.
• Jeśli nie widzisz drugiego okienka to naciśnij "\" (backlash key)

Jeśli używasz SO2R to:

• Wybierz nastawy dla twojego radia
• Typ kluczowania (LPT lub Winkey)
• Wybierz SO2R
• Skonfiguruj lewe/prawe radio w nowym oknie z opcjami.
• Kliknij OK aby zaakceptować zmiany. Zamknij program.
• Zastartuj program ponownie i wybierz zawody.
• Jeśli nie widzisz drugiego okienka to naciśnij "\" (backlash key)
• SO2R - Można używać: Jeden komputer z radiem (CAT) + drugie radio manualne.
• SO2V - Jeden komputer wraz z radiem (CAT) z dwoma VFO

Kluczowanie z portu LPT

Jeśli pracujesz w systemie SO2R to musisz ustawić kluczowanie z portu LPT na BOTH. Inaczej nie będziesz miał kluczowania na drugim radio.

Używanie DX Doubler lub SO2R Master w pracy SO2R

Logger jest przygotowany do pracy w systemie SO2R używając Top Ten Devices "DX Doubler" lub Array Solutions (WX0B) "SO2R Master". Oba te urządzenia automatycznie przejmą kontrole nad kluczowaniem, PTT oraz audio (słuchawki i mikrofon) dla każdego radia .

Podłączenie tych urządzeń wymaga użycie kabla DB-25 z portu LPT twego komputera do wejścia DB-25 na danym urządzeniu. Dla podłączenie kluczowania, PTT  oraz audio, zapoznaj się z manuałem dla tych urządzeń. Oba urządzenia używają te same piny na porcie LPT komputera.

Jak na razie żaden z manuałów tych urządzeń nic nie wspomina jak poprawnie je ustawić do pracy SO2R wraz z N1MM logger. Każde z tych urządzeń ma opis podstawowego ustawienia do pracy z programami: "CT/TR/Writelog" oraz "NA". NA używa trochę inne nastawy. Aby użyć N1MM logger do pracy z tymi urządzeniami radzimy skonfigurować je do pracy podobnie jak dla "CT/TR/Writelog".

Aby Logger poprawnie kontrolował prace tych urządzeń ustaw kluczowanie jak poniżej:

Config > "Configure Ports, Telnet Address, Other" > Hardware Tab

Jeśli używasz kluczowanie z portu LPT poprzez zewnętrzne kontrolery SO2R:

• Config > "Configure Ports, Telnet Address, Other" > Hardware Tab
• Zaznacz tylko LPT (Check LPT keying box - check only one LPT box)
• Kliknij na odpowiednie przycisk "Set" przy tym porcie LPT
• Kliknij na "Radio Nr" i wybierz BOTH
• Kliknij OK aby zapamiętać nowe ustawienia.

Uwaga: Znaleziono kilka błędów na płytce DX-doubler. Zobacz do na ten temat: http://www.qth.com/topten/appnotes.htm jakie zrobiono zmiany w DXD.

Jeśli używasz Winkey do pracy SO2R wraz z zewnętrznym kontrolerem:

WinKey będzie pracował z dwoma transceiverami. Chip WinKey'a posiada na pinie 3 wyjście CW oraz na pinie 5 PTT. Pod kontrola programu można używać Pin 3 do CW na Radio 1 oraz Pin 5 do CW na Radio 2. WinKey w programie w tym wypadku powinien być skonfigurowany jak następuje: "Hardware" tab "Set" oraz WinKey zafajkowane oraz Radio Nr ustawione na BOTH. Dodatkowo oczywiście SO2R ustawione w "Hardware" tab. Następnie idź do "WinKey" tab i ustaw Pin 5 do "2nd CW"

W tym wypadku wyjście "K" WinKey'a idzie do Radio 1 CW oraz wyjście "P" idzie do Radio 2 CW. Po poprawnym ustawieniu Logger przejmuje wszystko aby kluczować odpowiednie radio. 

Używane transceivery do pracy SO2R

Każdy typ transceivera będzie pracował w systemie SO2R. W dalszym ciągu wielu operatorów używa starsze modele (bez CAT) do pracy SO2R. Logger pozwala  na używanie dowolnej kombinacji w używaniu transceiverow z CAT lub bez. Jeśli transceiver nie ma zaprogramowanego w Loggerze CAT lub jest to transceiver bez CAT to nie ustawiaj dla tego radia portu COM  Zrób to tylko dla transceivera posiadającego CAT.

Jeśli używasz transceiver bez CAT to w systemie SO2R ustaw w Config > Config Ports > Hardware tab, wybierz które VFO-A lub VFO-B będzie używane.

SO2R wraz z MMTTY (z dwoma kartami dźwiękowymi)

• Poniżej są pewne nastawy przy użyciu MMTTY dla karty dźwiękowej do pracy w systemie SO2R.
• Po pierwsze musisz stworzyć dwa różne katalogi w których będziesz miał MMTTY. W ten sposób będziesz mógł mięć dwa rożne "profiles".
• Po drugie musisz ustawić ścieżkę do tych katalogów w "configurer".
• Następnie załącz program i otwórz pierwsze "digital window".
  • Wejdź do setapu MMTTY pod opcje Misc i wybierz która karta dźwiękowa będzie używana 0,1,2,3. Nie wolno użyć -1.
• Następnie otwórz drugie "digital interface".
  • Wejdź do setapu MMTTY pod opcje Misc i wybierz która karta dźwiękowa będzie używana 0,1,2,3. Nie wolno użyć -1.
• Gdy MMTTY zostanie załadowane to ustaw w setupie którą kartę dźwiękową ma używać.
  • Następnym razem po załadowaniu "digital interfaces" wszystko powinno być zapamiętane pod MMTTY profiles.

Pamiętaj o jednym. Drugi port COM zaznaczony dla digital będzie robił PTT tego "digital window".

Przykładowe ustawienie okienek do pracy w systemie SO2R

Poniżej jest zdjęcie z monitora 17 calowego u K2KW. Zauważ jak symetrycznie są ustawione okna wprowadzania danych dla Lewego i prawego Radia / VFO. Zauważ ze mapy pasm są również rozmieszczone symetrycznie. Główne informacje dla obu transceiverow umieszczone jest w środku. Tym są Check Window oraz Log Window. Oczywiście inni operatorzy mogą mieć inne preferencje, lecz takie ustawienie jest najbardziej intuicyjne.